جهانبخش میرزاوند در یکصد و بیست و هفتمین نشست مجمع شهرداران کلان‌شهرهای ایران در مشهد مقدس، با اشاره به ظرفیت‌های اقتصادی، فرهنگی، گردشگری و زیست‌محیطی عشایر، بر تعریف همکاری‌های مشترک میان شهرداری‌ها و سازمان امور عشایر ایران تأکید کرد.

وی با بیان اینکه عشایر بخشی از سرمایه ملی و از پایه‌های مهم تولید و امنیت غذایی کشور هستند، اظهار کرد: پایداری زندگی عشایری تنها یک موضوع صنفی نیست و با تولید گوشت و سایر محصولات، صیانت از مراتع، حفظ ذخایر ژنتیکی دام، تقویت هویت ایرانی ـ اسلامی، جلوگیری از گسترش حاشیه‌نشینی و کاهش آسیب‌های اجتماعی ارتباط مستقیم دارد.

رئیس سازمان امور عشایر ایران با اشاره به وجود بیش از ۳۰ میلیون رأس دام در جامعه عشایری افزود: حمایت از این جامعه، علاوه بر تقویت تولید و معیشت عشایر، به پایداری اقتصادی و اجتماعی شهرها نیز کمک می‌کند.

عشایر؛ پشتوانه امنیت غذایی، منابع طبیعی و پایداری شهری

میرزاوند با اشاره به نقش راهبردی عشایر در حفظ منابع طبیعی و امنیت غذایی کشور گفت: جامعه عشایری با حفاظت از مراتع و عرصه‌های طبیعی و بهره‌برداری اصولی از منابع، در حفظ پوشش گیاهی، کاهش تخریب سرزمین و پیشگیری از تشدید بحران آب نقش مؤثری دارند.

وی افزود: عشایر حدود ۲۵ درصد گوشت قرمز کشور را تولید می‌کنند و تداوم فعالیت آنان، ضمن کمک به امنیت غذایی، می‌تواند از افزایش وابستگی به واردات گوشت قرمز جلوگیری کند.

رئیس سازمان امور عشایر ایران ادامه داد: تضعیف زندگی عشایری و کاهش جمعیت دام سبک، علاوه بر افزایش نیاز به واردات گوشت و خروج ارز، هزینه‌های قابل توجهی برای حمل‌ونقل و نگهداری گوشت وارداتی در زنجیره سرد ایجاد می‌کند و مصرف انرژی در سردخانه‌ها را افزایش می‌دهد؛ موضوعی که می‌تواند فشار بیشتری بر شبکه برق کشور وارد کند.

وی تأکید کرد: از سوی دیگر، اگر عشایر نتوانند به فعالیت و شیوه زندگی خود ادامه دهند، مهاجرت آنان به حاشیه شهرها افزایش می‌یابد و در نتیجه، فشار بر زیرساخت‌های شهری و مصرف آب، برق و گاز بیشتر می‌شود و تبعات اجتماعی و اقتصادی ناشی از گسترش حاشیه‌نشینی نیز افزایش خواهد یافت.

ظرفیت‌های گردشگری و اقتصادی عشایر، فرصتی برای درآمد پایدار شهرداری‌ها

میرزاوند با تبیین ظرفیت‌های بکر عشایر در حوزه‌های گردشگری، صنایع‌دستی، تولید گوشت ارگانیک، آیین‌های مذهبی و کوچ، گفت: همکاری شهرداران با سازمان امور عشایر و به‌فعلیت‌رساندن این ظرفیت‌ها می‌تواند به ایجاد درآمد پایدار برای شهرداری‌ها نیز کمک کند.

وی گردشگری تجربه‌محور را یکی از زمینه‌های مهم این همکاری دانست و افزود: بهره‌گیری از ایل‌راه‌ها و زیست‌بوم‌های عشایری و اجرای برنامه‌هایی مانند کوچ نمادین عشایر در کلان‌شهرها می‌تواند ضمن ایجاد ارتباط فرهنگی میان شهر و جامعه عشایری، زمینه رونق اقتصادی و معرفی ظرفیت‌های گردشگری عشایر را فراهم کند.

بازار محصولات عشایری؛ محور همکاری اقتصادی با شهرداری‌ها

رئیس سازمان امور عشایر ایران ایجاد بازارچه‌های عرضه مستقیم محصولات عشایری و صنایع‌دستی را از زمینه‌های عملی همکاری با شهرداری‌ها عنوان کرد و گفت: فراهم کردن فضای مناسب برای عرضه بدون واسطه تولیدات عشایری، به‌ویژه دست‌بافته‌ها و محصولات تولیدی زنان عشایری، می‌تواند ارتباط اقتصادی میان جامعه عشایری و بازارهای شهری را تقویت کند.

وی خواستار مشارکت شهرداری‌ها در سرمایه‌گذاری برای توسعه بازارچه‌های زنجیره‌ای محصولات عشایری، فروشگاه‌های زنجیره‌ای «ارمغان ایل» و تولید قراردادی گوشت قرمز شد.

این پیشنهاد با استقبال اعضای حاضر در جلسه روبه‌رو شد و مقرر گردید جزئیات همکاری و متن تفاهم‌نامه پس از بررسی‌های کارشناسی، ظرف دو ماه نهایی، امضا و اجرایی شود.

ایل‌راه‌ها و موزه‌های عشایری؛ پیوند فرهنگ عشایری با زندگی شهری

میرزاوند با اشاره به وجود ایل‌راه‌ها در مجاورت شهرها و حتی در برخی مناطق در محدوده شهری اظهار کرد: حضور عشایر و مسیرهای کوچ می‌تواند در هویت‌بخشی به شهرها و آشنایی نسل‌های آینده با فرهنگ، پیشینه و سبک زندگی عشایری مؤثر باشد و در تقویت اتحاد و انسجام ملی منشأ اثر شود.

وی همچنین پیشنهاد ایجاد سایت‌موزه و باغ‌موزه عشایری در کلان‌شهرها را مطرح کرد و افزود: این فضاها می‌توانند با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین، محتوای دیجیتال و بارکد، فرهنگ، پوشش، موسیقی، آیین‌ها، معماری و شیوه زندگی اقوام مختلف ایران را به شهروندان و گردشگران معرفی کنند.

رئیس سازمان امور عشایر ایران در ادامه، خواستار همکاری شهرداری‌ها و تسریع در راه‌اندازی بازارچه‌های ویژه محصولات عشایری و موزه‌های گردشگری عشایر در کلان‌شهرها شد.

ظرفیت عشایری در پشتیبانی از مدیریت بحران شهری

میرزاوند با اشاره به نقش جامعه عشایری و زیرساخت‌های آن در شرایط بحرانی و جنگ اخیر، بر امکان استفاده از این ظرفیت‌ها در پشتیبانی از مدیریت بحران شهری تأکید کرد.

وی گفت: ناوگان آبرسانی، ماشین‌آلات و شبکه گسترده استقرار و پراکندگی عشایر می‌تواند در مواقع اضطراری و بحران، به‌عنوان بخشی از ظرفیت پشتیبان مدیریت شهری مورد استفاده قرار گیرد.

وی در پایان تأکید کرد: عشایر بخشی جدایی‌ناپذیر از شناسنامه فرهنگی و اقتصادی ایران هستند و شکل‌گیری تعامل مستمر و برنامه‌محور میان سازمان امور عشایر ایران و شهرداری‌ها می‌تواند زمینه حمایت مؤثرتر از تولید، صنایع‌دستی، گردشگری و پایداری جامعه عشایری را فراهم کند.