جاوید حیاتی در گردهمایی منطقه‌ای مدیران‌عامل و هیات مدیره تعاونی‌های عشایری استان‌های یزد، کرمان، هرمزگان و جنوب کرمان که به میزبانی جنوب کرمان برگزار شد، اظهار کرد: آینده جامعه عشایری نیازمند حرکت به سمت الگوهای جدید معیشتی، اقتصادی و خدماتی است و تشکل‌های عشایری باید در خط مقدم این تحول قرار گیرند.

وی با اشاره به تغییر نیازها و انتظارات عشایر و نسل جدید عشایر افزود: امروزه جوانان و فرزندان عشایر تمایل چندانی به ادامه زندگی کوچندگی به شیوه سنتی ندارند و خواستار افزایش برخورداری از خدمات رفاهی و خدمات نوین هستند و این موضوع ضرورت برنامه‌ریزی برای آینده اشتغال، اقتصاد و شیوه زندگی جامعه عشایری را دوچندان می‌کند.

حیاتی جامعه عشایری را جامعه‌ای مولد و اثرگذار در اقتصاد کشور دانست و گفت: عشایر در زنجیره تولید گوشت قرمز نقش مهمی دارند و پراکندگی جغرافیایی آنان نیز علاوه بر کارکرد اقتصادی، در پایداری و امنیت مناطق مختلف کشور حائز اهمیت است.

توسعه زیرساخت‌ها؛ اولویت اساسی مناطق عشایری

سرپرست معاونت توسعه و امور زیربنایی سازمان امور عشایر ایران در این گردهمایی با اشاره به کمبود زیرساخت در بخشی از مناطق عشایری اظهار کرد: هنوز برخی مناطق عشایری کشور از راه دسترسی مناسب، شبکه برق و آب شرب پایدار برخوردار نیستند.

وی افزود: حدود ۴۰ درصد جامعه عشایری همچنان از طریق آبرسانی سیار تأمین آب می‌شوند و سازمان امور عشایر ایران تلاش دارد با استفاده از ظرفیت‌های قانونی و همراهی سایر دستگاه‌های اجرایی، زمینه توسعه راه، آب، برق و دیگر زیرساخت‌های مورد نیاز را فراهم کند.

حیاتی با اشاره به پیگیری مطالبات عشایر از طریق نمایندگان مجلس تأکید کرد: باید از همه ظرفیت‌های قانونی برای ارتقای شاخص‌های برخورداری مناطق عشایری استفاده شود تا فاصله موجود در دسترسی به خدمات زیرساختی کاهش یابد.

عبور تشکل‌ها از خدمت‌رسانی سنتی به سمت ایده‌های اقتصادی جدید و خدمات عرضه‌محور

وی تشکل‌های عشایری را یکی از ارکان اصلی تحول اقتصادی جامعه عشایری دانست و گفت: برنامه پنج‌ساله تشکل‌ها تدوین شده و افزایش سرمایه و تقویت بنیه اقتصادی تعاونی‌ها از محورهای مهم این برنامه است.

حیاتی افزود: جامعه عشایری انتظار دارد تشکل‌ها خدمات مورد نیاز را با کیفیت مناسب و قیمت رقابتی ارائه کنند؛ از این رو تعاونی‌ها باید در کنار فعالیت‌های جاری، به سمت ایده‌های اقتصادی جدید، جذب سرمایه‌گذار و استفاده از مشاوران تخصصی اقتصادی حرکت کنند.

وی ادامه داد: شیوه ارائه خدمات نیز باید متحول شود و نمی‌توان صرفاً منتظر مراجعه عشایر به مراکز خدماتی و فروشگاه‌های شرکت‌های تعاونی بود. خدمات باید تا حد امکان به مناطق عشایری منتقل شود و ظرفیت‌هایی همچون فروشگاه‌های سیار و به‌روزرسانی فروشگاه‌های موجود برای افزایش دسترسی عشایر مورد توجه قرار گیرد.

ارزیابی عملکرد، شبکه‌سازی و توانمندسازی تشکل‌ها در دستور کار سازمان امور عشایر ایران

سرپرست معاونت توسعه و امور زیربنایی سازمان امور عشایر ایران از طراحی نظام ارزیابی عملکرد تشکل‌های عشایری خبر داد و گفت: عملکرد مدیران عامل و اعضای هیأت‌مدیره بر پایه شاخص‌های مشخص ارزیابی خواهد شد تا نقاط قوت و ضعف تشکل‌ها به‌صورت دقیق‌تر شناسایی شود. مدیران امور عشایر استان‌ها به‌عنوان دستگاه ناظر موظف به نظارت مستمر و ارزیابی عملکرد تشکل‌ها در استان هستند.

وی بر توسعه ارتباط و شبکه‌سازی میان تعاونی‌ها نیز تأکید کرد و افزود: تشکل‌های عشایری باید از ظرفیت‌های مشترک یکدیگر در حوزه‌های اقتصادی، خدماتی و بازار استفاده کنند و تبادل تجربه میان آنها تقویت شود.

حیاتی آموزش را از ارکان توانمندسازی تشکل‌ها برشمرد و گفت: آموزش مدیران و اعضای هیأت‌مدیره باید به نحوی برنامه‌ریزی شود که توان تخصصی آنها در حوزه‌های حقوقی، مالی، تجاری و مالیاتی ارتقا یابد.

مستندسازی املاک و آمار دقیق؛ مبنای برنامه‌ریزی آینده

وی با اشاره به املاک واگذارشده به تشکل‌های عشایری در سال‌های گذشته گفت: بخشی از این املاک نیازمند تکمیل اسناد و مستندات است و تشکل‌ها باید برای تعیین تکلیف حقوقی و مستندسازی دارایی‌های واگذارشده اقدام کنند.

حیاتی همچنین با اشاره به اجرای طرح بازشماری و مکان‌محور کردن جامعه عشایری اظهار کرد: شناسایی دقیق نقاط استقرار عشایر و ثبت اطلاعات توصیفی خانوارها در ۱۵ استان کشور آغاز شده و این اطلاعات می‌تواند مبنای دقیق‌تری برای برنامه‌ریزی و ارائه خدمات قرار گیرد.

وی تأکید کرد: در بازشماری و ثبت موقعیت مکانی سکونتگاه‌های عشایر، آمار عشایر دریافت‌کننده خدمات از طریق تشکل‌ها باید مدنظر قرار گیرد و با طرح موضوع در کارگروه‌های آمار در استان‌ها، تطبیق آمار عشایر دریافت‌کننده خدمات با برداشت‌های میدانی با هماهنگی‌های لازم صورت گیرد.

وی افزود: با توجه به برخی مشکلات آمارگیری سال ۱۴۰۰، بازشماری جدید جامعه عشایری با همکاری سازمان امور عشایر ایران و مرکز آمار ایران در دست اجراست و تشکل‌ها باید اطلاعات و فهرست بهره‌برداران خود را در اختیار کارگروه‌های آماری قرار دهند.

سرپرست معاونت توسعه و امور زیربنایی سازمان امور عشایر ایران تأکید کرد: هدف نهایی این طرح، دستیابی به تصویری دقیق از جمعیت، محل استقرار و نیازهای واقعی عشایر و استفاده از این اطلاعات برای برنامه‌ریزی هدفمند و ارتقای کیفیت خدمات‌رسانی است.

ضرورت ساماندهی اعضا و مستندسازی فعالیت تعاونی‌ها

رضا بیات، مدیرکل امور تعاونی‌های سازمان امور عشایر ایران، نیز در این دوره آموزشی بر ثبت دقیق اعضا و بهره‌برداران، مستندسازی فعالیت‌ها و ساماندهی اموال و دارایی‌های تعاونی‌ها تأکید کرد.

وی با اشاره به تفاوت میان تعداد سهامداران و افراد بهره‌مند از خدمات تعاونی‌ها گفت: اطلاعات اعضا و دریافت‌کنندگان خدمات باید به‌صورت دقیق ثبت شود تا عملکرد و ظرفیت اقتصادی تعاونی‌ها قابل ارزیابی باشد.

بیات همچنین گفت: بر اساس مصوبه جدید، اسامی دریافت‌کنندگان آرد عشایری باید در سامانه سیما ثبت و فرآیند توزیع آرد بر مبنای اطلاعات ثبت‌شده در این سامانه انجام شود.

آموزش و قانون‌مداری، پایه تقویت تعاونی‌های عشایری است

ناصر احمدیوسفی، مدیرکل امور عشایر جنوب کرمان، نیز در این نشست با اشاره به جمعیت عشایری در هشت شهرستان جنوب کرمان، تعاونی‌ها را حلقه ارتباطی میان جامعه عشایری و دولت دانست.

وی هدف از برگزاری این دوره را ارتقای دانش مدیران، تبادل تجربه و به‌روزرسانی اطلاعات تعاونی‌ها عنوان کرد و بر آشنایی مدیران عامل و اعضای هیأت‌مدیره با قانون تجارت و مقررات مرتبط با فعالیت تعاونی‌ها تأکید کرد.

احمدیوسفی افزود: صیانت از سهام و سرمایه اعضا، مدیریت صحیح و تعامل سازنده میان اداره‌کل امور عشایر و اتحادیه‌ها از الزامات استمرار رشد و تقویت تشکل‌های عشایری است.