طرح بیمه افت تولید دام سبک مولد عشایری ناشی از خشکسالی پس از طی مراحل کارشناسی و تصویب در صندوق بیمه کشاورزی، برای نخستین بار در کشور به‌صورت پایلوت در خراسان جنوبی وارد مرحله اجرا می‌شود.

این طرح برخلاف پوشش‌های متعارف بیمه دام که پرداخت خسارت در آنها عمدتاً به تلف شدن دام وابسته است، کاهش تولید دام ناشی از خشکسالی و محدودیت منابع مرتعی را نیز مورد توجه قرار می‌دهد تا پیش از حذف دام مولد از چرخه تولید، امکان حمایت بیمه‌ای از دامدار فراهم شود.

حجت خادمی‌نژاد، مدیرکل امور عشایر خراسان جنوبی، با اشاره به انتخاب این استان به‌عنوان پایلوت اجرای طرح گفت: حفظ سرمایه دامی و پشتیبانی از استمرار تولید، از مهم‌ترین نیازهای جامعه عشایری است و پوشش خسارت ناشی از افت تولید می‌تواند بخشی از فشار اقتصادی ناشی از خشکسالی را کاهش دهد.

وی افزود: عشایر حدود ۱۲ درصد جمعیت استان را تشکیل می‌دهند و دامداری همچنان محور اصلی معیشت بخش قابل توجهی از خانوارهای عشایری است؛ بنابراین هرگونه کاهش تولید ناشی از شرایط اقلیمی می‌تواند مستقیماً بر درآمد و توان نگهداری دام مولد اثر بگذارد.

پوشش خسارت‌ دام عشایر پیش از تلف شدن

رضا صفری‌اصل، رئیس اداره‌کل بیمه دام، طیور، زنبور عسل و عوامل تولید صندوق بیمه کشاورزی کشور، با تشریح سازوکار این بیمه گفت: طرح پس از بررسی‌های کارشناسی، طی مراحل قانونی و تصویب در هیئت‌مدیره صندوق بیمه کشاورزی، در سامانه جامع بیمه کشاورزی بارگذاری شده و امکان صدور بیمه‌نامه آن فراهم شده است.

وی افزود: در بیمه‌های متعارف دام، خسارت عمدتاً زمانی پرداخت می‌شود که دام در اثر خطر تحت پوشش تلف شود، اما در طرح جدید کاهش تولید دام سبک مولد ناشی از خشکسالی نیز ارزیابی می‌شود.

صفری‌اصل گفت: افت تولید می‌تواند در بخش‌هایی مانند شیر و پشم بروز پیدا کند، اما پوشش طراحی‌شده مشخصاً بر کاهش تولید ناشی از خشکسالی و وابستگی دام به مراتع متمرکز است و شاخص‌های علمی و فنی برای ارزیابی قابل‌اندازه‌گیری خسارت تدوین شده است.

پرداخت ۵۰ درصد حق بیمه افت تولید از سوی دولت

این پوشش به‌صورت تکمیلی ارائه می‌شود و دامدار برای استفاده از آن باید ابتدا بیمه پایه یا جامع دام را تهیه کرده و سپس پوشش افت تولید را به بیمه‌نامه خود اضافه کند.

به گفته صفری‌اصل، دولت ۷۰ درصد حق بیمه پایه دام را تأمین می‌کند و در پوشش افت تولید نیز ۵۰ درصد حق بیمه بر عهده دولت است و مابقی توسط بیمه‌گذار پرداخت خواهد شد.

اطلاعات دامدار، موقعیت جغرافیایی محل نگهداری دام، تعداد و نوع دام نیز در سامانه ثبت می‌شود و محاسبه حق بیمه و سهم حمایتی دولت به‌صورت سامانه‌ای انجام می‌گیرد.

در بیمه پایه، حداکثر غرامت تعیین‌شده برای هر رأس گوسفند سبک ۲۵ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان و برای هر رأس بز سبک ۱۶ میلیون و ۱۰۰ هزار تومان اعلام شده است و میزان تعهد پوشش افت تولید نیز بر اساس ضوابط اختصاصی این طرح محاسبه می‌شود.

مهلت صدور بیمه‌نامه تا پایان دی‌ماه اعلام شد

صدور بیمه‌نامه این طرح از ابتدای مهر آغاز شده و تا پایان دی‌ماه ادامه خواهد داشت و مدت اعتبار هر بیمه‌نامه یک سال تعیین شده است.

ارزیابی وضعیت خشکسالی و آثار آن بر افت تولید دام نیز با مشارکت اداره‌کل امور عشایر خراسان جنوبی، صندوق بیمه کشاورزی استان و اداره‌کل هواشناسی انجام می‌شود.

محمدحسین بخشی، معاون خدمات بیمه‌ای بانک کشاورزی بیرجند، نیز با اشاره به تدوین دستورالعمل اجرایی طرح گفت: یکی از مراحل اصلی طراحی این بیمه، تبدیل شاخص‌های کیفی مرتبط با افت تولید به معیارهای کمی و قابل اندازه‌گیری بوده تا ارزیابی خسارت بر اساس ضوابط مشخص انجام شود.

وی افزود: بیمه یکی از ابزارهای مدیریت ریسک در فعالیت‌های دامداری است و پیش‌بینی پوشش برای افت تولید می‌تواند بخشی از پیامدهای اقتصادی خشکسالی را از دامدار به نظام بیمه‌ای منتقل کند و به استمرار فعالیت تولیدی کمک کند.

حفظ دام مولد و پایداری معیشت عشایر

خادمی‌نژاد با اشاره به وجود حدود یک میلیون رأس دام در خراسان جنوبی گفت: بخش قابل توجهی از دام عشایر استان را نژادهای بومی سازگار با شرایط اقلیمی منطقه تشکیل می‌دهد و حفظ این سرمایه، هم برای معیشت خانوارهای عشایری و هم برای پایداری ظرفیت تولید استان اهمیت دارد.

وی افزود: میزان بیمه پایه دام در استان طی شش ماه گذشته نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود ۲۷ درصد افزایش یافته که نشان‌دهنده ظرفیت خراسان جنوبی برای توسعه پوشش‌های بیمه‌ای در حوزه دام است.

مدیرکل امور عشایر خراسان جنوبی همچنین تأکید کرد: حمایت از دام مولد تنها به تولید گوشت و فرآورده‌های دامی محدود نمی‌شود و بخشی از فعالیت‌های اقتصادی و صنایع‌دستی جامعه عشایری نیز به چرخه دامداری وابسته است؛ بنابراین پایداری این بخش می‌تواند به حفظ سایر ظرفیت‌های اقتصادی و فرهنگی جامعه عشایری نیز کمک کند.

اجرای آزمایشی طرح و امکان تعمیم به سایر استان‌ها

اجرای آزمایشی بیمه افت تولید دام سبک مولد عشایری در خراسان جنوبی، زمینه ارزیابی عملکرد، شناسایی نقاط قوت و اصلاح احتمالی سازوکارهای اجرایی آن را فراهم خواهد کرد.

بر اساس برنامه اعلام‌شده، در صورت ارزیابی مثبت نتایج اجرای پایلوت، امکان توسعه این پوشش بیمه‌ای به دیگر استان‌های کشور نیز وجود دارد؛ اقدامی که می‌تواند ابزار جدیدی برای مدیریت پیامدهای خشکسالی، حفاظت از سرمایه دامی و پشتیبانی از استمرار تولید در جامعه عشایری کشور فراهم کند.