جهانبخش میرزاوند در نشست بررسی مکان‌محور کردن سکونتگاه‌های عشایری که با حضور معاونان، مدیران ستادی و مدیران امور عشایر ۱۶ استان در سالن کوچ برگزار شد، اظهار داشت: شناخت دقیق محل استقرار خانوارهای عشایری، جمعیت، تعداد دام و نیازهای هر منطقه، شرط اساسی تصمیم‌گیری بر پایه واقعیت‌های میدانی است.

وی با اشاره به اهمیت ثبت اطلاعات مکانی سکونتگاه‌های عشایری افزود: زمانی می‌توان برای تأمین خدمات و توسعه زیرساخت‌ها برنامه‌ریزی دقیقی داشت که موقعیت استقرار خانوارها، مسیرهای دسترسی، امکانات موجود و نیازهای هر منطقه به‌درستی مشخص باشد.

میرزاوند تأکید کرد: اطلاعات مکانی باید تصویری روشن از پراکندگی جمعیت عشایری و شرایط زندگی آنان ارائه دهد تا نیازهای این جامعه در تصمیم‌گیری‌ها و برنامه‌ریزی‌های کلان کشور به‌درستی دیده شود.

ضرورت ثبت دقیق سکونتگاه‌ها و ایل‌راه‌های عشایری 

رئیس سازمان امور عشایر ایران با اشاره به تفاوت ثبت کلی مناطق عشایری با شناسایی دقیق محل استقرار خانوارها گفت: مشخص بودن محدوده یک منطقه عشایری به‌تنهایی پاسخگوی نیازهای برنامه‌ریزی نیست؛ بلکه موقعیت دقیق سکونتگاه‌ها، مسیرهای دسترسی و محل استقرار خانوارها باید به‌صورت مشخص ثبت شود.

وی با تأکید بر اهمیت ثبت اطلاعات ییلاق، قشلاق و مسیرهای کوچ عشایر خاطرنشان کرد: بی‌توجهی به موقعیت مکانی سکونتگاه‌ها و ایل‌راه‌ها می‌تواند زمینه‌ساز نادیده گرفته شدن این مناطق در طرح‌های توسعه‌ای و تغییرات کاربری اراضی شود.

میرزاوند افزود: مسیرهای کوچ و محل استقرار عشایر بخشی از ساختار زندگی و معیشت این جامعه به شمار می‌روند و شناخت دقیق آن‌ها برای حفظ حقوق عشایر و استمرار فعالیت‌های دامداری ضرورت دارد.

اطلاعات ناقص نباید به محرومیت عشایر از خدمات منجر شود

رئیس سازمان امور عشایر ایران با اشاره به پیامدهای اطلاعات ناقص در ارائه خدمات گفت: ثبت نشدن دقیق موقعیت و مشخصات خانوارهای عشایری می‌تواند به بروز مشکلاتی در بهره‌مندی آنان از خدمات و سهمیه‌های اختصاص‌یافته منجر شود.

وی با اشاره به مشکلات احتمالی در توزیع آرد افزود: ممکن است خانوار عشایری برای دریافت خدمات درمانی، آموزش یا انجام امور ضروری به شهر مراجعه کند؛ اما تغییر موقعیت یا ثبت نشدن اطلاعات او در سامانه‌ها، دسترسی‌اش به سهمیه آرد را با مشکل مواجه سازد.

میرزاوند تأکید کرد: اطلاعات باید به‌گونه‌ای ثبت و به‌روزرسانی شود که شرایط زندگی و جابه‌جایی عشایر را منعکس کند و این جامعه به‌دلیل ویژگی‌های زندگی کوچ‌نشینی از حقوق و خدمات خود محروم نماند.

توسعه پوشش بیمه‌ای و حمایت از معیشت عشایر

وی با اشاره به اهمیت حمایت‌های اجتماعی از جامعه عشایری، گسترش پوشش بیمه‌ای را از اولویت‌های این حوزه دانست و بر ضرورت فراهم شدن امکان برخورداری همه عشایر واجد شرایط از بیمه اجتماعی تأکید کرد.

میرزاوند با اشاره به هدف‌گذاری انجام‌شده برای پوشش بیمه‌ای عشایر تا پایان دولت چهاردهم گفت: حمایت بیمه‌ای از خانوارهای عشایری، به‌ویژه در شرایط دشوار معیشتی و بروز حوادث، اهمیت زیادی دارد.

وی همچنین بیمه دام در برابر خسارت‌های ناشی از خشکسالی را از موضوعات مهم حمایت از دامداران عشایری دانست و به اجرای طرحی در خراسان جنوبی اشاره کرد که در آن، شاخص‌های خشکسالی و کاهش علوفه مبنای ارزیابی خسارت قرار می‌گیرد.

رئیس سازمان امور عشایر ایران با تأکید بر اهمیت این رویکرد اظهار داشت: ارزیابی خسارت باید بر پایه شاخص‌های قابل سنجش و شرایط واقعی مناطق انجام شود تا حمایت از دامداران متناسب با میزان خسارت واردشده صورت گیرد.

آمادگی جامعه عشایری برای مواجهه با بحران‌ها

میرزاوند مدیریت بحران را از دیگر موضوعات مهم مرتبط با مناطق عشایری دانست و بر ضرورت توجه به آسیب‌پذیری سکونتگاه‌ها و مسیرهای کوچ در شرایط بحرانی تأکید کرد.

وی با اشاره به مخاطراتی مانند سیل و وزش بادهای شدید، بر اهمیت اطلاع‌رسانی به‌موقع و آگاهی خانوارهای عشایری از خطرات احتمالی تأکید کرد.

رئیس سازمان امور عشایر ایران همچنین توجه به محل استقرار خانوارها در حاشیه رودخانه‌ها و مناطق پرخطر را ضروری دانست و بر اهمیت انتقال به‌موقع افراد و تجهیزات به نقاط امن در شرایط اضطراری تأکید کرد.

وی افزود: شناخت دقیق موقعیت سکونتگاه‌ها و مسیرهای دسترسی می‌تواند در شناسایی مناطق آسیب‌پذیر و بهبود خدمات‌رسانی در زمان وقوع حوادث نقش مؤثری داشته باشد.

تعاونی‌ها؛ ظرفیتی برای تقویت اقتصاد عشایری 

رئیس سازمان امور عشایر ایران با اشاره به ظرفیت تعاونی‌های عشایری در تأمین نیازهای تولیدکنندگان گفت: تعاونی‌ها از ظرفیت‌های مهم اقتصادی جامعه عشایری هستند و می‌توانند در تأمین نهاده‌های دامی، پشتیبانی از تولید و بهبود شرایط فعالیت دامداران نقش مؤثری ایفا کنند.

وی با تأکید بر ضرورت تقویت فعالیت اقتصادی تعاونی‌ها افزود: استفاده مؤثر از ظرفیت این مجموعه‌ها می‌تواند به کاهش هزینه‌های تولید و تسهیل دسترسی عشایر به کالاها و خدمات مورد نیاز کمک کند.

میرزاوند همچنین بر اهمیت شفافیت مالی، ارزیابی عملکرد و استفاده از ظرفیت‌های اقتصادی تعاونی‌ها تأکید کرد و توسعه فعالیت‌های درآمدزا را از راه‌های تقویت پایداری این مجموعه‌ها دانست.

ایجاد بازار پایدار برای محصولات عشایری

وی با اشاره به ضرورت افزایش درآمد خانوارهای عشایری اظهار داشت: حمایت از تولید زمانی اثربخش خواهد بود که تولیدکننده بتواند محصول خود را در بازار مناسب عرضه کند و سهم بیشتری از ارزش نهایی فروش به دست آورد.

میرزاوند توسعه فروش مستقیم محصولات عشایری و صنایع‌دستی را از راهکارهای تقویت معیشت این جامعه دانست و بر اهمیت کاهش نقش واسطه‌ها در زنجیره عرضه تأکید کرد.

رئیس سازمان امور عشایر ایران افزود: ایجاد فضاهای دائمی برای عرضه محصولات عشایری در شهرها می‌تواند زمینه معرفی ظرفیت‌های تولیدی این جامعه، دسترسی بهتر مصرف‌کنندگان به محصولات و افزایش درآمد خانوارهای تولیدکننده را فراهم کند.

وی همچنین بر ضرورت توجه به اشتغال پایدار، توسعه کسب‌وکارهای خانگی و افزایش فرصت‌های درآمدزایی برای زنان و جوانان عشایری تأکید کرد.

مکان‌محور شدن اطلاعات؛ مبنای شناخت دقیق‌تر جامعه عشایری

میرزاوند در جمع‌بندی سخنان خود، ثبت دقیق و به‌روز اطلاعات مکانی را از الزامات شناخت واقعیت‌های جامعه عشایری دانست و بر ضرورت توجه به موقعیت سکونتگاه‌ها، مسیرهای کوچ، جمعیت، دام و نیازهای خدماتی این جامعه تأکید کرد.

به گفته وی، تکمیل اطلاعات مکانی می‌تواند به شناسایی دقیق‌تر نیازهای مناطق عشایری، حفظ حقوق خانوارها، بهبود دسترسی به خدمات و افزایش اثربخشی برنامه‌های حمایتی و توسعه‌ای کمک کند.

در این نشست، مدیران امور عشایر استان‌های اصفهان، اردبیل، ایلام، آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، خراسان رضوی، خراسان شمالی، خراسان جنوبی، جنوب کرمان، کرمان، لرستان، سمنان، گیلان، چهارمحال‌وبختیاری، کهگیلویه‌وبویراحمد و فارس حضور داشتند.

در پایان استان‌ها به ارائه چالش‌ها و مشکلات طرح مکان‌محور کردن سکونتگاه‌ها و مسیرهای عشایری در طرح پایلوت شهرستانی پرداختند و برای ادامه مسیر طرح مکان‌محور کردن، برنامه‌ریزی عملیاتی انجام شد.